Univerzitet u Sarajevu – Veterinarski fakultet uspješno je realizovao naučnoistraživački projekat pod nazivom „Validacija prve tablice na bosanskom jeziku za procjenu akutne boli konja (VTBJPAB)”, sufinansiran od strane Ministarstva za nauku, visoko obrazovanje i mlade Kantona Sarajevo (Ugovor broj: 27-02-35-33087-36/24) u iznosu od 15.000,00 KM, što je ujedno predstavljalo i ukupnu vrijednost projekta.
Cilj projekta bio je razvoj i validacija prve standardizirane tablice za procjenu akutne boli kod konja na bosanskom jeziku, koja je pritom neovisna o spolu i stepenu iskustva evaluatora. Time je ispunjena potreba za objektivnim, praktično primjenjivim i naučno utemeljenim pristupom procjeni boli u veterinarskoj medicini, gdje verbalni opis bola nije moguć, a prepoznavanje bola se zasniva na interpretaciji bihevioralnih reakcija životinje.
Projektne aktivnosti obuhvatile su:
- oblikovanje preliminarne tablice na osnovu savremene literature i međunarodno prihvaćenih instrumenata,
- uspostavljanje protokola videosnimanja konja sa prisutnom akutnom boli i klinički zdravih konja,
- terenski rad i standardizirano snimanje pojedinačnih kliničkih stanja,
- evaluaciju videosnimaka od strane studenata integriranog studija, a potom iskusnih stručnjaka iz oblasti rada s konjima
- te statističku obradu podataka radi provjere pouzdanosti i preciznosti razvijenog instrumenta.
Istraživanje je provedeno uz odobrenje Etičkog odbora Veterinarskog fakulteta UNSA, čime su ispunjeni svi zahtjevi primjene etičkih standarda i načela dobrobiti životinja.
Učesnici projekta / Projektni tim:
- prof. dr. Alan Maksimović – voditelj projekta
- prof. dr. Selma Filipović – član projektnog tima
- prof. dr. Amir Zahirović – član projektnog tima
- viša asistentica, dr. sci. Nermina Spahija – član projektnog tima
- dr. sci. Ismar Lutvikadić – član projektnog tima
- asistentica Aida Glavinić – član projektnog tima
- Soraja Kučlar Muftić, DVM – član projektnog tima
- Bianca Pehar, DVM – član projektnog tima
- Selma Hrnčić – član projektnog tima
- Berina Šljivo – član projektnog tima
- Kerim Omerović – član projektnog tima
Naučni doprinos i značaj projekta
Realizacijom ovog projekta postignuti su rezultati od visokog naučnog i praktičnog značaja:
- Formirana je prva tablica za procjenu akutne boli konja na bosanskom jeziku, uz uspostavljene protokole za ispitivanje njene primjenjivosti i kliničke pouzdanosti.
- Rezultati su omogućili unapređenje nastavnog procesa u oblasti veterinarske anesteziologije, kliničke dijagnostike i dobrobiti životinja.
- Projekat je otvorio novi istraživački smjer u polju bihevioralne procjene boli kod životinja, sa potencijalom za daljnje proširenje na druge vrste.
- Pripremljen je osnov za međunarodnu diseminaciju, uključujući izradu originalnog naučnog rada planiranog za objavu u časopisu indeksiranom u Web of Science Journal Citation Reports (JCR).
- Stvoreni su uslovi za da tablica, nakon međunarodne potvrde validnosti, dobije zvaničan naziv Univerziteta u Sarajevu, u skladu sa praksom imenovanja kliničkih instrumenata prema instituciji nosioca razvoja.
U projekat su bili uključeni studenti integrisanog studija, specijalističkog i doktorskog studija, čime je ostvaren i važan obrazovni i kapacitivni doprinos razvoju budućeg naučnog kadra.
Univerzitet u Sarajevu – Veterinarski fakultet izražava zahvalnost Ministarstvu za nauku, visoko obrazovanje i mlade Kantona Sarajevo na ukazanoj podršci i uspješnoj saradnji u realizaciji projekta, kojim se doprinosi unapređenju naučnog razumijevanja, kliničke prakse i dobrobiti životinja u Bosni i Hercegovini.
Voditelj projekta:
Prof. dr. Alan Maksimović